Wdżar (766, 767 m) – szczyt w paśmie łączącym Lubań z Pieninami, pomiędzy przełęczami Drzyślawa i Snozka, na granicy miejscowości Kluszkowce i Krośnica. W naukowo opracowanej regionalizacji Polski według Jerzego Kondrackiego Wdżar należy do Pienin, znajduje się w ich północnej strefie przejściowej. Przez niektórych geografów jednak zaliczany jest do Gorców. Częściowo bezleśna, wyrazista kopuła stanowi charakterystyczny element krajobrazu.

 

Wdżar jest szczególnie interesujący z geologicznego punktu widzenia. Jest bowiem jednym z kilku miejsc w okolicy (oprócz np. gór Jarmuty i Bryjarki), gdzie można spotkać magmową skałę wulkaniczną – andezyt. Ze względu na wyjątkową budowę geologiczną Wdżar jest przedmiotem szczegółowych badań naukowych od ponad 100 lat. Pierwotnie obszar ten zbudowany był z osadów fliszowych (piaskowce i łupki należące do utworów płaszczowiny magurskiej). W miocenie w osady te dwukrotnie wdzierała się magma – powstało ponad 100 drobnych intruzji andezytów starszych i 3 intruzje andezytów młodszych.

 

gora-wdzar

 Skałki andezytowe pod szczytem Wdżaru i widok w kierunku SW. Foto: Magda.adgaM

 

 Nietypowy ani dla Pienin, ani dla Gorców andezyt opisano tutaj już w połowie XIX w., zaś w 1921 r. Stanisław Małkowski tak o nim pisał: „... gołym okiem widać dobrze zachowane prakryształy skaleni oraz wydłużone, połyskujące, czarne amfibole i augity, pogrążone w szarym, drobnoziarnistym cieście skalnym".

Dość częstym chwytem marketingowym jest nazywanie Wdżaru wygasłym wulkanem. Być może góra nieco przypomina stożek wulkaniczny, jednakże nie ma naukowych dowodów na to, że w tym miejscu znajdował się wulkan.

Kamieniołomy

Na stokach Wdżaru znajdują się 3 nieczynne kamieniołomy: Snozka (od strony północnej), Tylka i Lisi Łom (od strony północno-zachodniej). Andezyt (głównie intruzje młodszej generacji) eksploatowano tu już w latach 1873-77, wykorzystując je do budowy drogi Czorsztyn – przełęcz Snozka. Na większą skalę eksploatowała je od 1928 r. spółka Kamieniołomy Miast Małopolskich. Również po wojnie trwała eksploatacja (do lat 70-tych). Andezyt wykorzystywano gospodarczo jako kamień budowlany (słupki graniczne, okładziny, krawężniki, schody, murki).

 

wdzar-kamieniolom

 Kamieniołom "Snozka". Foto: Jerzy Opioła

 

Najlepiej do obserwacji geologicznych nadaje się jednopoziomowy kamieniołom Snozka., który ostro wcina się w południowe stoki Wdżaru. Jego długość wynosi 150 m, szerokość – do 30 m, natomiast wysokość skalnych ścian dochodzi do 40 m. W kamieniołomie obserwować można andezyty młodszej (świeża skała) i starszej (zwietrzała skała) generacji, cios w andezycie (czyli charakterystyczne, uporządkowane spękania, spowodowane kurczeniem się masy skalnej podczas stygnięcia), brekcje o charakterze intruzyjno-tektonicznym (zbudowane z fragmentów andezytów i skał fliszowych) oraz kontakt intruzji ze skałami fliszowymi – przeobrażonymi pod wpływem wysokiej temperatury łupkami i piaskowcami (metamorfizm kontaktowy).

Skałki pod szczytem

Nieco na południe od szczytu widać niewysokie, ostrokrawędziste baszty i stoły skalne, które są typową formą wietrzenia andezytu. Na dwóch skałkach (miejsce zaznaczone czerwoną farbą) znajdują się unikatowe anomalie magnetyczne (po przyłożeniu kompasu igła wychyla się nawet do położenia odwróconego). Ich geneza jest sprawą dyskusyjną: stanowią przejaw paleomagnetyzmu (minerał magnetyt tkwiący w skale „zapamiętał” namagnesowanie Ziemi w momencie zastygania magmy, odmienne od dzisiejszego) lub powstały na skutek uderzenia pioruna. Poniżej skałek znajduje się niewielkie rumowisko andezytowe.

Przyroda

Dzięki andezytom na Wdżarze znajduje się jedyne w Polsce stanowisko rozrzutki brunatnej – paproci związanej wyłącznie z andezytowym podłożem. Występowanie skał magmowych w polskich Karpatach w obrębie osadów fliszowych należy do rzadkości. Dlatego też odsłonięcia andezytów Wdżaru stanowią niezwykle cenną osobliwość przyrody nieożywionej i zasługują na objęcie ochroną prawną. Od dawna postulowano objęcie kamieniołomu Snozka i skałek pod szczytem ochroną w formie rezerwatu oraz kliku stanowisk dokumentacyjnych. Niestety żadna z koncepcji ochrony nie doczekała się realizacji.

rozrzutka-brunatna

 Rozrzutka brunatna. Foto: Thomas Moore

 

Góra stanowi centrum sportów zimowych. Zwolennicy jazdy na nartach spotykają się zimą na zboczach góry Wdżar wznoszącej się 767 m n.p.m. (stoki oświetlone, w razie potrzeby sztucznie naśnieżane, z krzesełkowym i orczykowymi wyciągami narciarskimi). Góra jest doskonałym punktem widokowym na Jezioro Czorsztyńskie i okoliczne pasma górskie.


 
Latem można wyjechać na górę Wdżar wyciągiem krzesełkowym ( cennik>>> ).  Atrakcją jest zjazd torem saneczkowym typu roller coaster długość trasy 1000 m., średnie nachylenie zjazdu wynosi 12%, a różnica poziomów to 84 m /najdłuższy w Polsce/.

Godziny otwarcia >>>
Ciekawostką jest hodowla strusi i owiec.

 Na górze Wdżar i w okolicy odbywają się często różnego rodzaju imprezy i zawody:

źródło: wikipedia.pl

 
Free business joomla templates

Ta strona wykorzystuje pliki cookie dla lepszego działania serwisu. Możesz zablokować pliki cookie w ustawieniach przeglądarki. Więcej informacji w Polityce Prywatności tej strony. To find out more about the cookies we use and how to delete them, see our privacy policy.

I accept cookies from this site.

EU Cookie Directive Module Information